Za wykroczenie drogowe można otrzymać od 1 do 15 punktów karnych, zależnie od rodzaju naruszenia. Punkty sumują się, a przekroczenie limitu oznacza utratę uprawnień do kierowania pojazdami. Limit wynosi 24 punkty dla większości kierowców i 20 punktów dla osoby, która ma pierwsze prawo jazdy krócej niż rok.
Jak działa system punktów karnych?
Liczbę punktów określa taryfikator przypisany do konkretnego wykroczenia. Najpoważniejsze naruszenia, między innymi skrajne przekroczenie prędkości, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu czy wyprzedzanie na przejściu, mogą oznaczać 15 punktów za jeden czyn.
Punkty są wpisywane do ewidencji kierujących i mogą się sumować. Jeżeli podczas jednej kontroli kierowca naruszy kilka przepisów, liczba punktów może wynikać z więcej niż jednej pozycji taryfikatora. Dlatego przekroczenie limitu może nastąpić nawet w wyniku jednego zdarzenia.
Limity punktów karnych
Limit zależy przede wszystkim od stażu posiadania pierwszego prawa jazdy:
| Staż posiadania prawa jazdy | Limit punktów karnych | Skutek przekroczenia |
|---|---|---|
| Krócej niż rok | 20 punktów | Utrata uprawnień na zasadach dotyczących początkującego kierowcy |
| Co najmniej rok | 24 punkty | Skierowanie na procedurę sprawdzającą kwalifikacje |
W ewidencji mogą pojawić się także punkty tymczasowe. Dotyczą naruszenia, za które kierowca nie przyjął mandatu i którego sprawa czeka na rozstrzygnięcie sądu. Nie są jeszcze punktami ostatecznie przypisanymi, ale mogą być uwzględniane przy ocenie, czy kierowca zbliżył się do limitu.
Punkty aktywne to punkty już wpisane na konto kierowcy na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia lub przyjętego mandatu. Stan punktów można sprawdzić między innymi w aplikacji mObywatel lub w systemie CEPiK.
Ile punktów za konkretne wykroczenie?
Poniższe zestawienie pokazuje przykładowe wartości z taryfikatora. W przypadku niektórych naruszeń znaczenie mają dodatkowe warunki, takie jak miejsce zdarzenia, zakres przekroczenia prędkości albo recydywa.
| Wykroczenie | Liczba punktów | Uwagi |
|---|---|---|
| Przekroczenie prędkości do 10 km/h | 1 | Najniższy próg punktowy |
| Przekroczenie prędkości o 31–40 km/h | 9 | Wyższa kara może mieć zastosowanie w recydywie |
| Przekroczenie prędkości o 41–50 km/h | 11 | W recydywie obowiązuje surowszy mandat |
| Przekroczenie prędkości o 51–60 km/h | 13 | Dotyczy przekroczenia wskazanego w taryfikatorze |
| Przekroczenie prędkości o 61–70 km/h | 14 | Jeden z najwyższych progów punktowych |
| Przekroczenie prędkości o co najmniej 71 km/h | 15 | Maksymalna liczba punktów za pojedyncze wykroczenie |
| Wyprzedzanie na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przed nim | 15 | Naruszenie objęte szczególnymi ograniczeniami redukcji |
| Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu | 15 | Wysoka sankcja punktowa |
| Niezastosowanie się do sygnału świetlnego | 15 | Dotyczy przejazdu przy sygnale zakazującym |
Kiedy punkty karne znikają z konta?
Co do zasady punkty wygasają po 12 miesiącach od opłacenia mandatu. Nie liczy się więc sama data wykroczenia. Jeżeli mandat nie został opłacony, okres ten nie rozpoczyna się, nawet gdy od zdarzenia minął już rok.
Najważniejsze zasady dotyczące wygaśnięcia i redukcji punktów są następujące:
- Punkty wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia zapłaty grzywny.
- Data popełnienia wykroczenia nie rozpoczyna tego terminu.
- Nieopłacony mandat może wstrzymać rozpoczęcie okresu prowadzącego do wygaśnięcia punktów.
- Szkolenie w WORD może zmniejszyć liczbę punktów maksymalnie o 6, nie częściej niż raz na 6 miesięcy, jeżeli kierowca spełnia ustawowe warunki.
- Redukcja nie obejmuje części najpoważniejszych naruszeń, w tym wybranych wykroczeń wobec pieszych, poważnych przekroczeń prędkości i jazdy pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.
Przed zapisaniem się na kurs redukcyjny trzeba sprawdzić, czy dane naruszenie może zostać objęte redukcją. Zasady w tym zakresie są zależne od aktualnych przepisów i kategorii wykroczenia.
Co dzieje się po przekroczeniu limitu?
Przekroczenie limitu punktów uruchamia procedurę administracyjną. Jej szczegóły zależą od stażu kierowcy i rodzaju posiadanych uprawnień.
- Ujawnienie przekroczenia limitu – organ prowadzący ewidencję przekazuje informację o liczbie punktów.
- Zatrzymanie lub cofnięcie uprawnień – starosta wydaje decyzję w sprawie dalszego posiadania prawa jazdy.
- Badania – kierowca może zostać skierowany na badania lekarskie lub psychologiczne, zależnie od podstawy prawnej i okoliczności sprawy.
- Egzamin w WORD – kierowca z dłuższym stażem musi przejść kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, obejmujące wymagane części egzaminu.
- Odzyskanie uprawnień – pozytywny wynik wymaganych badań i egzaminu pozwala zakończyć procedurę na zasadach określonych w decyzji.
Osoba, która ma pierwsze prawo jazdy krócej niż rok, może zostać objęta surowszą procedurą. W praktyce przekroczenie limitu 20 punktów może oznaczać konieczność ponownego przejścia procesu uzyskiwania uprawnień, a nie tylko zdania egzaminu kontrolnego.
Przed podjęciem decyzji o zapłacie mandatu albo zakwestionowaniu go trzeba uwzględnić wpływ rozstrzygnięcia na ewidencję punktów. W sprawach dotyczących przekroczenia limitu, punktów tymczasowych lub decyzji starosty pomocne może być uzyskanie indywidualnej informacji w wydziale komunikacji.
